گروه پایه چهارم ابتدایی بروجرد
 
قالب وبلاگ

نقطه ویرگول  (؛)
نقطه ویرگول نیز همانند نقطه و ویرگول نشانه درنگ است. زمان درنگ نقطه ویرگول بیشتر از ویرگول و کمتر از نقطه است. کاربرد این نشانه چنین است:
الف. قرار گرفتن بین جمله‌هایی که از نظر دستوری مستقل ولی از نظر معنایی به هم مربوط و مکمل هم‌اند:
مردم کار را دوست دارند؛ چون بدون آن احساس می‌کنند به هیچ کار نمی‌آیند.
روز خوبی بود؛ همه شاد بودند؛ هیچکس به فکر بدیها نبود.
ب. قرار گرفتن بین جمله‌ها یا گروههای اسمی که با «از این قرار است» و «شامل این موارد است» و «عبارتند از» و از این قبیل می‌آیند و برشمرده می‌شوند:
شرایط عضویت در باشگاه شامل این موارد است:
دارا بودن کارت پایان خدمت؛
عضویت در کمیته‌های ورزشی؛
داشتن سابقه قهرمانی؛
نداشتن سوءپیشینه.
اعضاء باید موارد زیر را رعایت کنند:
رأس ساعت مقرر در محل حاضر باشند؛
لباسهای ورزشی بپوشند؛
ساک مخصوص همراه داشته باشند؛
کارت عضویت را به سینه نصب کنند.

 

 

 


دو نقطه (:)
دو نقطه نیز مانند نقطه و ویرگول و نقطه ویرگول نشانه درنگ است و برای توضیح در مورد آنچه بیان شده می‌آید. این نشانه به معنی «زیرا» و «چونکه» و الفاظی به این معنی است:
علی به مدرسه نرفت: مریض شده بود.
مراسم را لغو کردند: آقای رئیس تصادف کرده بود.
دونقطه را قبل از نقل قول نیز می‌آورند:
سعدی در گلستان چنین گفته است: «نصیحت از دشمن پذیرفتن خطاست ...»

 

 

هلال (پرانتز)
کاربرد هلال از این قرار است:
الف. برای آوردن توضیح در درون آن. این توضیح معادل و هم‌معنی آن چیزی است که قبل از پرانتز ذکر شده. هلال در این کاربرد به معنی «یا» و «یعنی» است:
کتاب فردوسی (شاهنامه) اثری جاودان است.
ب. برای آوردن توضیحی فرعی و تکمیلی که اهمیت آن کمتر از مطلبی است که قبلاً ذکر شده:
پسرعموی او (همان که دیروز به مسافرت رفته بود)5 به تازگی درسش را تمام کرده است.
او جایزه صدهزار تومانی بهترین نویسنده را برد (این جایزه قبلاً پنجاه هزار تومان بود).
ج. برای آوردن اطلاعات کتابشناختی در هنگام نقل قول مستقیم یا غیرمستقیم از متون:
هر خواننده‌ای حد معنی از اصوات موسیقی را می‌تواند بخواند (خالقی، 1373).
د. درج حرف اول اصطلاحاتی که بعد از نام پیامبران و ائمه می‌آید:
محمد (ص)، علی (ع).
هـ. قرار دادن اصطلاحات مربوط به سوره و آیه‌های قرآن کریم:
(سوره الناس، 4)
و. برای اختیاری بودن کلمه یا عبارتی:
فاصله این بندر تا بندر بعد چند گره (دریایی) است؟

 

 

علامت نقل قول (گیومه) (« »)
علامت نقل قول در این موارد به کار می‌رود
الف. برای ذکر نقل قول:
به گفته سعدی: «هر نفسی که فرو می‌رود ممّد حیات است و چون برمی‌آید مفرّح ذات.»
ب. هنگامی که کلمه‌ای نامتعارف یا کم کاربرد باشد؛ علامت نقل قول در این حالت برای جلب توجه خواننده به لفظ مفروض است:
فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل «بسپار» را به جای پلیمر انتخاب کرده است.
ج. هنگامی که نویسنده بخواهد مسئولیت کاربرد لفظی را نپذیرد:
ایشان عقیده دارند شما «دپرس» شده‌اید.
د. هنگامی که احتمال خط واژه‌ای بیگانه با یکی از الفاظ فارسی وجود داشته باشد:
«من» در زبان انگلیسی به معنی آدم و مرد است.
هـ. هنگامی که با زبان فارسی درباره الفاظ زبان فارسی بحث شود:
همه می‌دانند که «من» ضمیر اول شخص مفرد است.

 

 

 

قلاب (‍[ ])
قلاب در خط فارسی دارای کاربردهایی از این دست است:
الف. گاهی مصحح در تصحیح متون کهن، مطالبی را که حذف شده می‌پندارد در آن قرار می‌دهد:
ایزد تعالی سلک احوال ]جهانیان بواسطه رای[ جهان‌گشای خداوند ... (مرزبان‌نامه، ص 66، تصحیح محمدبن‌ عبدالوهاب قزوینی، چاپخانه مروی، 1367).
ب. قرار دادن توضیحاتی که در نمایشنامه‌ها به کار می‌آید:
دختر گل‌فروش ]با روسری آبی[: خواهش می‌کنم یک گلی از من بخرید. ]پس از گفتن این حرف به زمین می‌افتد.

 

 

خط تیره (ـ)
خط تیره چنین کاربردهایی دارد:
الف. مشابه کاربرد مورد ب هلال. یعنی برای آوردن توضیحی فرعی یا مکمل که اهمیت آن کمتر از مطلبی است که قبلاً بیان شده:
علی-که‌تعریفش‌راشنیده بودی-درسش تمام شده.
اگر در این حالت مطلبی که داخل دو خط تیره قرار گرفته در پایان جمله قرار بگیرد، به جای خط تیره دوم نقطه گذاشته می‌شود:
همسایه‌مان دیروز از سفر آمد- همان همسایه که او را می‌شناسی.
ب. برای نشان دادن سخنان قهرمانان داستانها و نمایشنامه‌ها:
- من کتاب را خوانده‌ بودم.
- کدام کتاب را؟
ج. برای جدا کردن اجزاء کلمات مرکب:
معاون اروپا- آمریکا، عملیات سیاسی- نظامی.
د. برای نشان دادن فاصله بین حروف به جای کلماتی نظیر «تا» و «به»:

 

 

سه نقطه (...)
سه نقطه را در این موارد به کار می‌برند:
الف. به جای یک یا چند کلمه محذوف که به توالی آمده‌اند:
همه آمده بودند: پسر و دختر و پیر و ...  هر کسی که در شهر بود
ب. برای نشان دادن بخشی از نقل قول:
به گفته ابوسعید ابوالخیر: « ... و طریقت همه محو کلّی و حقیقت همه حیرت است.»

 

 

ممیز (/)
ممیز را در دو مورد به کار می‌برند:
الف. برای جداکردن روز و ماه و سال در تاریخ‌ها:
2/3/1382
ب. بین صورتهای مختلف کلمه‌ای که برخی حروفش تغییر کرده است:
آمیزه/آمیژه، سپهسالار/ سپاهسالار.

 

 

علامت سئوال (؟)
موارد استعمال علامت سئوال به این شرح است:
الف. در پایان جمله‌های پرسشی مستقیم؛ چه در این جمله‌ها کلمات پرسشی از قبیل «آیا» و «کی» و «چه وقت» به کار رفته باشد یا خیر:
علی به مدرسه رفته است؟
آیا علی به مدرسه رفته است؟
علی کی به مدرسه رفته است؟
ب. هنگامی که نویسنده در مورد نکته‌ای تردید و یا قصد استهزاء داشته باشد. در این صورت علامت سئوال داخل ابرو می‌آید:
نخستین جام جهانی فوتبال در سال 1934 (؟) برگزار شد.
در جهان مشکلی به نام مشکل محیط زیست وجود ندارد (؟)

 

 

علامت تعجب (!)
علامت تعجب در پایان الفاظ و جمله‌هایی می‌آید که احساسات فرد را نشان می‌دهد. این احساسات شامل تعجب و تحسین و استهزاء و خشم و درد و رنج و افسوس هستند. علامت تعجب را به هنگام دعا و تهدید و امر نیز به کار می‌برند. جمله‌ها و کلماتی که در پایان آنها علامت تعجب آمده، آهنگ افتان دارند:
تعجب و تحسین و استهزاء: چه کتابی! عجب پسری! اخلاقش چه خوب بود!
خشم: گم شو!
درد: سرم داره می‌ترکه!
رنج: دلم گرفته!
افسوس: حیف! دریغ!
دعا: خدا خیرت بدهد!
تهدید: پدرت را درمی‌آورم! بیچاره‌ات می‌کنم!
امر: بیا اینجا!

 


 علامت تکرار (//)
چنانچه کلمات مشابهی در چند سطر تکرار شده باشد، در سطرهای زیرین به جای نوشتن آنها از علامت تکرار استفاده می‌شود:
الف. علی حسینی، سال دوم، رشته زبان، دانشگاه تهران.
ب. کامران محمدی، // ، // ، دانشگاه مشهد.
ج. فرشید ملکی، سال سوم، // ، // .

 

 

ستاره
ستاره سه کاربرد دارد:
الف. علامت ارجاع دادن به زیرنویس است.
ب. زبانشناسان آن را در بالای جمله‌هایی می‌گذارند که از نظر دستوری صحیح نیست:
 علی رفتن مدرسه به
*

ج. در زبانشناسی تاریخی در بالای کلمات بازسازی شده می‌آید. یعنی کلماتی که محقق آن را به قیاس با محتوا یا صورت متن و کلمات دیگر ساخته است و صورتی مفروض است.

 


 پیکان (فلش) (-->)
یک کاربرد پیکان برای ارجاع دادن در فرهنگها است:
مرداد --> ا مرداد
کاربرد دیگر این علامت هنگامی است که بخواهند ترتیب به دست آمدن نتیجه‌ای را نشان دهند:
سرکه+انگبین-->سرکنگبین--> کنگبین-->سکنجبین.

 

 

منابع
احمدی‌گیوی، حسن و دیگران، 1367، زبان و نگارش فارسی، سمت.
پژوه، محمد، 1346، نشانه‌گذاری، ناشر؟
خلخای، نازیلا، 1375، بررسی علمی شیوه خط فارسی، انتشارات ققنوس.
خیام، مسعود، 1373، خط آینده، مؤسسه انتشارات نگاه.
سمیعی، احمد، 1366، آیین نگارش، مرکز نشر دانشگاهی.
یاحقی، محمدجعفر و محمدمهدی ناصح، 1371، راهنمای نگارش و ویرایش، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی

گرفته شده از وبلاگ ادبیات راهنمایی دبیر شهرستان کرج

[ ۱۳٩٠/۱٠/٥ ] [ ٧:۳٦ ‎ب.ظ ] [ گروه پایه دوم و چهارم ابتدایی بروجرد ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

با سلام و صلوات به آقا امام زمان عج و سلامتی کلیه همکاران عزیز فرهنگی عناوینی که در این وبلا گ مشاهده می کنید اندوخته های سالها تجربه می باشد
موضوعات وب
RSS Feed

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

خدمات وبلاگ نویسان جوان